30. STABAT MATER (sequenza)
Stabat Mater dolorosa
Juxta crucem lacrimosa
Dum pendebat Filius.
Cujus animam gementem
Contristatam et dolentem
Pertransivit gladius.
O quam tristis et afflicta
Fuit illa benedicta
Mater Unigeniti.
Quae maerebat et dolebat
Pia Mater, dum videbat
Nati poenas inclyti.
Quis est homo qui non fleret
Matrem Christi si videret
In tanto supplicio?
Quis non posset contristari
Christi Matrem contemplari
Dolentem cun Filio?
Pro peccatis suae gentis
Vidit Jesum in tormentis
Et flagellis subditum.
Vidit suum dulcem natum
Moriendo desolatum,
Dum emisit spiritum.
Eja Mater fons amoris,
Me sentire vim doloris
Fac, ut tecum lugeam.
Fac ut arde-at cor meum
In amando Christum Deum,
Ut sibi complaceam.
Sancta Mater, istud agas,
Crucifixi fige plagas
Cordi meo valide.
Tui nati vulnerati,
Tam dignati pro me pati
Poenas mecum divide.
Fac me tecum pie flere,
Crucifixo condolere,
Donec ego vixero.
Juxta crucem tecum stare
Et me tibi sociare
In planctu desidero.
Virgo virgi-num praeclara,
Mihi jam non sis amara:
Fac me tecum plangere.
Fac ut portem Christi mortem
Passionis fac consortem
Et plagas recolere.
Fac me plagis vulnerari
Fac me cruce inebriari
Et cruore Filii.
Flammis ne u-rar succensus,
Per te, Virgo, sim defensus
In die judicii.
Christe, cum sit hinc exire,
Da per Matrem me venire
Ad palmam victoriae.
Quando corpus morietur
Fac ut animae donetur
Paradisi gloria. Amen
Questa sequenza, formata da venti terzine (ottonario-ottonario-settenario), fu composta dal francescano JACOPONE DA TODI (1236-1306). Mentre la melodia gregoriana del tonus simplex, è conosciuta uniformemente da tutta la cristianità latina, le particolarità delle tradizioni locali sono molto numerose. Si va dalla semplicità sillabica dello Stabat Mater di Ittireddu, Mores e Alà Dei Sardi nel Monteacuto, a quelli fioriti di Castelsardo e di Laerru nell’Anglona, solo per citarne alcuni. È quasi sempre un solista che intona il verso o la singola parola, a seconda delle particolarità locali del canto. Ad Alà Dei Sardi non esiste l’intonazione. Sebbene anche lo Stabat sia un canto molto sentito dal popolo, tuttavia è meno diffuso del Miserere, a tal punto che molte tradizioni locali lo hanno abbandonato da tempo.